Máng xối tôn là bộ phận gắn liền với mái giúp nước từ mái tôn chảy xuống dưới nhanh và không gây ứ đọng, thấm dột cho phần mái. Thi công máng xối tô chuẩn sẽ giúp nước trên mái thoát nhanh hơn, tăng tuổi thọ công trình và tối ưu chi phí khi bảo dưỡng, sửa chữa. Trong bài viết sau đây, chúng tôi sẽ chia sẻ đến bạn cách lắp máng xối tôn đúng kỹ thuật, chống dột tối ưu nhất.
Chuẩn bị vật tư và dụng cụ thi công
Để quá trình thi công diễn ra xuyên suốt, không bị gián đoạn, bạn cần chuẩn bị các vật tư và dụng cụ sau:
Danh sách vật tư:
- Máng xối tôn: Ưu tiên chọn các loại tôn có độ dày tiêu chuẩn (từ 0.4mm trở lên) để đảm bảo độ cứng cáp. Bạn có thể chọn tôn mạ màu để tăng tính thẩm mỹ hoặc tôn mạ kẽm chống rỉ sét, chịu được sự ăn mòn của thời tiết.
- Giá đỡ máng xối (đai treo/ke đỡ): Đây là hệ thống xương sống chịu lực cho toàn bộ máng, cần chọn loại thép nhôm hoặc sắt có sơn tĩnh điện dày dặn.
- Đinh rút (Rive) và ốc vít bắn tôn: Sử dụng để liên kết các đoạn máng và cố định giá đỡ.
- Keo silicon chuyên dụng ngoài trời: Bắt buộc phải dùng keo chịu thời tiết tốt, ưu tiên dòng silicon trung tính để bám dính tốt trên bề mặt kim loại mà không gây ăn mòn.
- Ống nhựa PVC và phụ kiện: Dùng làm ống thoát nước dọc, đi kèm các phụ kiện như co, lơi và phễu thu nước (cổ thu nước) phù hợp với kích thước ống.
- Bịt đầu máng xối: Gồm nắp bịt trái và phải để khóa kín hai đầu của hệ thống máng.
Các dụng cụ thi công:
- Thang nhôm chữ A hoặc giàn giáo
- Máy khoan cầm tay & mũi khoan sắt
- Kìm bấm đinh rút (kìm rút rive)
- Kéo cắt tôn / Máy cắt cầm tay
- Thước cuộn, bút mực/bút chì, dây nhợ
- Đồ bảo hộ lao động
Hướng dẫn cách lắp máng xối tôn chi tiết
Khi đã chuẩn bị đầy đủ và nắm vững nguyên tắc, chúng ta sẽ bắt tay vào thực hành với 6 bước chuẩn kỹ thuật như sau:
Bước 1: Khảo sát, đo đạc và tính toán độ dốc
Đầu tiên, bạn dùng thước dây đo chính xác tổng chiều dài mép mái (diềm mái) để tính toán khối lượng máng tôn cần cắt.
- Xác định vị trí đặt ống thoát nước dọc (thường là ở các góc nhà), đây sẽ là điểm thấp nhất của hệ thống.
- Đóng đinh hoặc bắt một con vít tại điểm đầu tiên (điểm cao nhất) và điểm cuối cùng (điểm thấp nhất). Sau đó, giăng thật căng một sợi dây nhợ nối hai điểm này lại. Sợi dây này sẽ tạo ra một đường thẳng với độ dốc chuẩn xác, làm mốc để bạn gắn giá đỡ ở bước sau.
Cách tính độ dốc máng xối:
Độ dốc lý tưởng cho máng xối tôn dao động từ 0.5% đến 2%. Có nghĩa là, cứ mỗi 1 mét chiều dài của máng xối, bạn phải hạ thấp máng nghiêng xuống từ 5mm đến 20mm hướng về phía vị trí đặt lỗ thoát nước.
Bước 2: Gắn giá đỡ máng xối
Máng xối khi chứa đầy nước mưa sẽ tạo ra một trọng lượng rất lớn. Nếu hệ thống giá đỡ yếu, máng sẽ bị võng, biến dạng, thậm chí gãy sập.
Cách làm:
- Dùng máy khoan bắn vít cố định giá đỡ vào đòn tay hoặc xà gồ thép. Đảm bảo tất cả các móc treo đều nằm thẳng hàng trên mặt phẳng nghiêng.
- Các giá đỡ cần được phân bổ đều với khoảng cách từ 50cm đến 80cm/giá đỡ. Nếu bạn để khoảng cách quá xa, khi mưa lớn kèm theo sức nặng của nước, máng sẽ bị võng, gãy nếp và ứ đọng cặn bẩn.
Bước 3: Cắt máng xối và khoét lỗ thoát nước
Đo vị trí chuẩn bị đặt phễu thu nước (thường nằm ở hai mép hồi nhà hoặc điểm trũng nhất đã thiết kế). Dùng kéo cắt tôn hoặc máy cắt cầm tay khoét một lỗ chữ thập, sau đó bẻ quặp các mép tôn xuống dưới để nước chảy mượt hơn.
Ốp phễu thu nước từ bên dưới lên, dùng khoan mũi nhỏ mồi lỗ và siết chặt bằng kìm rút đinh rivet. Cuối cùng, bơm một đường keo silicon bao quanh mép bích giữa phễu và máng để khóa chống dột.
Bước 4: Đặt máng xối lên hệ thống giá đỡ
- Hai người phối hợp nâng máng tôn đưa vào ngàm của các giá đỡ đã gắn trên mái. Cân chỉnh cho mép ngoài của máng ngậm vào lẫy khóa, mép trong ôm sát diềm mái.
- Dùng kìm bóp chặt các nẹp tôn trên giá đỡ để khóa cứng máng xối. Đảm bảo máng không bị xê dịch khi dùng tay lắc mạnh.
Bước 5: Ghép nối các đoạn máng và xử lý chống dột
Nếu chiều dài mái vượt quá chiều dài một cây máng, bạn bắt buộc phải nối. Kỹ thuật nối chuẩn:
- Đoạn máng trên (gần đỉnh dốc) phải gối đè lên đoạn máng dưới (gần phễu thu) ít nhất 5cm – 10cm thuận theo chiều nước chảy. Tuyệt đối không nối ngược chiều gây cản nước.
- Dùng đinh rivet bắn xuyên qua hai lớp tôn ở dọc hai bên thành máng và dưới đáy.
Kỹ thuật đi keo
- Dùng giẻ khô lau thật sạch mạt sắt, bụi bẩn và dầu mỡ tại vị trí nối.
- Bơm keo silicon ép chặt vào khe hở giữa 2 lớp tôn và trét kín lên các đầu đinh rivet. Nếu không lau bụi trước khi bắn keo, khiến keo bong tróc chỉ sau vài tháng phơi nắng mưa.
Bước 6: Lắp đặt ống thoát nước dọc
- Đo và cắt ống nhựa PVC nối từ đuôi phễu thu nước chạy dọc theo tường nhà xuống cống thoát.
- Sử dụng đai ôm ống (cùm kẹp) bắn vít cố định ống PVC vào tường cứ mỗi 1.5 mét/cùm. Bước này giúp ống thoát không bị rung lắc, gãy rụng khi xảy ra dông lốc, gió bão.
Lưu ý khi tự thi công máng xối tại nhà
Công việc thi công chưa thực sự hoàn tất nếu bạn bỏ qua bước nghiệm thu và bảo dưỡng định kỳ.
Cách kiểm tra sau thi công: Đợi lớp keo silicon khô hoàn toàn (thường là sau 24h). Dùng một miếng giẻ bịt kín lỗ ống thoát nước, sau đó dùng vòi bơm hoặc xách nước đổ trực tiếp vào máng. Quan sát kỹ dưới đáy máng xem có bất kỳ vị trí mí nối nào bị rỉ nước hay không. Đồng thời, khi tháo giẻ bịt ra, nếu nước rút sạch không đọng lại thành vũng, tức là bạn đã làm rất tốt khâu tạo độ dốc.
Mẹo bảo dưỡng:
- Lắp thêm lưới chắn rác (Leaf guard): Đậy lên trên mặt máng xối. Đây là khoản đầu tư cực kỳ xứng đáng giúp lá cây, cành khô hay xác côn trùng không lọt vào làm tắc nghẽn đường ống.
- Vệ sinh định kỳ: Tạo thói quen leo lên kiểm tra, quét dọn và khơi thông máng xối 1 đến 2 lần mỗi năm, đặc biệt là vào thời điểm giao mùa, trước khi mùa mưa bão ập tới.
Giải đáp thắc mắc (FAQs)
Sau đây là giải đáp chi tiết một số câu hỏi khi thi công lắp máng xối tôn:
Nên dùng máng xối tôn dày bao nhiêu?
Nên chọn tôn dày tối thiểu 0.4mm. Tuy nhiên, lý tưởng nhất cho nhà ở dân dụng để chống chịu va đập và độ bền cao là 0.45mm – 0.5mm.
Máng xối tôn dùng được bao nhiêu năm?
Độ bền thực tế phụ thuộc vào thương hiệu tôn (mạ kẽm/mạ màu) và môi trường xung quanh. Ở điều kiện bình thường, máng xối tôn chuẩn có tuổi thọ từ 10 đến 20 năm.
Lắp máng xối có cần giấy phép không?
Thường là không đối với các công trình nhà ở tư nhân, vì đây thuộc hạng mục bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ, trừ khi bạn thay đổi toàn bộ kết cấu chịu lực của mái nhà.
Hệ thống máng xối tuy là một hạng mục phụ nhưng lại mang giá trị bảo vệ cốt lõi cho toàn bộ ngôi nhà. Khi thi công bạn cần tuân thủ các hướng dẫn thực hiện để đảm bảo hiệu quả công trình tối ưu nhất. Hy vọng cách lắp máng xối tôn chúng tôi chia sẻ phía trên sẽ hữu ích với bạn.
